хизмәтлиримиз

кириш сөз

үн ـ син

көп тиллиқ қуран

дини китаблар

күндә бир һәдис

рамизанлиқ сәһпә

саһабилар һаяти

мәзһәп вә пикир еқимлири

мақалилар

һөҗҗәтлик филимләр

мәшһур шәхсләр

тәрмиләр

рәсим албуми

тордин чүшүрүң

алақә қилиң

асим ибни сабит (аллаһ униңдин рази болсун!)

"кимки уруш қилса асим ибни сабәттәк уруш қилсун!"
муһәммәд әләйһиссалам .

пүтүн қурәйшләр пәйғәмбәр әләйһиссалам билән уруш қилиш үчүн оһуд теғиға чиқти. уларниң пүткүл вуҗудини бәдир урушида өлтүрүлгән уруғ ـ туғқанлири үчүн интиқам елиш истигидә янған өчмәнлик отлири көйдүргән иди, улар бу урушқа әрлиринила елип чиқип қалмай бәлки уруш мәйданида әскәрләргә мәдәт бериш, уларниң роһини урғутуш... үчүн қурәйшләрниң ичидики иззәтлик ханим қизларниму биргә елип чиқишқаниди, буларниң ичидә әбу софиянниң аяли һинд, әмри ибни асниң аяли рийтә, ери билән биргә мусапә, җулас вә килаб қатарлиқ үч балиси билән биргә чиққан сулафә дегән аялму бар иди.

икки қошун оһуд теғи бағрида учришип уруш оти лавулдиған пәйттә, өтбиниң қизи һинд вә униң билән биргә турған башқа аяллар қоллириға даплирини елишип уларни риғбәтләндүрүп җәң қилсаңлар әгәр силәр илгирләп, йолиңларға паяндазлар салимиз!
чекинсәңлар арқиңларға бир қәдәм, силәрдин биз йүзимизни өрүймиз!

дәп шеир ـ оқушқили турди. буниң билән қурәйш тәрәпниң атлиқлири техиму җанлинип кәтти. бу урушта ғәлбә мушриклар тәрәптә болди. ғәлбә хошалиқида мәстхуш болған аяллар орунилиридин туруп тәнтәнә қилишқан һалда уруш мәйданилирини арилап йүрүп өлүкләрниң қурсақлирини йеришқа, көзлирини оюшқа, қулақлирини, бурунлирини кесишкә башлиди. һәтта уларниң һәр бири мусулман шәһидләрниң җәсидидин кесивалған бурун қулақларни бәдирдә өлтүрүлгән атилири, ака ـ укилириниң интиқами үчүн, булапка, һалқа қилип зиннәт орнида есивилишти.

ликин сулафиниң әһвали бу аялларниң әһвалиға охшимайтти, у чәксиз биарамлиқ вә тит ـ титлиқ ичидә ери вә үч балисиниң тизрақ қайтип келишини, улар билән биргә ғәлбә хошалиқини тән ـ тәнә қилишни күтәтти. әмма униң күтиши бикарға кәтти. қанчә күтсиму уларниң қайтип кәлмигәнликини көргән сулафә ахирда уруш мәйданиға кирип өлүкләр арисида арилап һәр бир җәсәтниң чирайиға диққәт қилип қарашқа башлиди. у туюқсиз қанға милинип ятқан ерини өлүкләр арисидин тонуп қалди. у худди ғалҗирлашқан чиш йолвасқа охшаш чепип өлүкләр арисидин оғулирини издәшкә башлиди. ахирда үчли балисиниң оһуд тағ бағрида ятқанлиқини, мусапә билән килабниң һаятидин айрилғанлиқини, җуласниң болса ахирқи тиниқида җан талишиватқанлиқини көрди.

суламә сәкрат азабида җан талишиватқан оғлиға өзини атти вә униң қешиға берип оғлиниң бешини қучиғиға алди. униң пишаниси вә йүз ـ күзлиридики қанлирини сүрткүшкә башлиди. қаттиқ қайғурғанлиқидин униң көзлиридин яш қуруп қалғаниди. у оғлидин: и оғлум! сени ким йеқитти? дәп сориди, җулас анисиниң суалиға җавап қайтурушқа урунған болсиму ликин ағриқ азабидин у сөзилийәлмәйвататти. ана суалини қайтилиди, җулас наһийити тәсликтә: мени асим ибни сабит йиқитти вә ... қериндишим мусапәни... дегиничә җан үзди.

сулафә чачлирини юңдиғиничә вақирап йиғлашқа башлиди. у лат вә уззалар билән қурәйшләр асим ибни сабитни өлтүрүп униң баш сөңикидә һарақ ичмигичә көз йешиниң қурумайдиғанлиқа қәсәм ичти вә йәнә асимни әсиргә елип яки өлтүрүп бешини елип кәлгәнләргә есил маллардин халиғанчә беридиғанлиқиға вәдә бәрди.

бу хәвәр қурәйшликләрниң ичидә тизла тарқалди, мәккә яшлириниң һәр бири асимни қолға чүшүрүп яки униң бешини сулафәгә әкилип берип униң есил мукапатиға иришишни арзу қилишти.

мусулманлар оһуд урушидин кейин мәдинигә қайтти, улар уруш вә уруштики ишларни әслишәтти, урушта шәһид қилинған шәһидләрни әслишәтти. уларға аﷲ дин рәһмәт тилишәтти. уруштики маһир чәвандазларниң нәтиҗилирини махтишатти. улар тәриплишиватқан кишиләр ичидә асим ибни сабитму бар булуп, кишиләр асимниң җәңдики батурлиқи, униң өлтүргән кишилириниң ичидә бир аилидин болған үч ака ـ укини бирақла өлтүргәнликини махташти, аридин бири: буниң әҗәпләнгидәк немиси бар, есиңлардиму! дәсләп бәдир урушиға чиққичә пәйғәмбәр әләйһиссалам биздин қандақ урушидиғанлиқимиз тоғрусида сориғанда асим: оқясини қолида тутқан һалда орнидин туруп: әгәр қарши тәрәп йүз гәз йеқинлашса бу чағда җәң оқя етиш билән, дүшмән нәйзә бойи йеқинлашса нәйзә билән, нәйзә сунуп яки игилип кәтсә нәйзини ташлап қилич билән болиду йәни җәңни қилич билән қилимиз, девиди пәйғәмбәр әләйһиссалам:" уруш мана мушундақ болиду, кимки урушмақчи болса асим уруш қилғандәк болсун! дегән әмәсму? деди.

оһуд уруши болуп аридин узақ өтмәй пәйғәмбәр әләйһиссалам саһабилардин асим ибни сабит қатарлиқ алтә кишини таллап, асимни уларға башлиқ қилип муһим иш үчүн бир йәргә әвәтти. улар пәйғәмбәр әләйһиссаламниң буйруқини иҗра қилиш үчүн йолға чиқти вә сәпәрдә мәккигә йеқин бир җайда кетиватқанда һузәйфилиликләрдин бир түркүм кишиләр уларни сезип қелип уларни қоршивалди. бу алтиси улар билән елишмақчи болғанда һузәйфиликләр уларға: силәр бизгә тәң келәлмәйсиләр! тәслим болсаңлар биз силәргә яманлиқ қилмаймиз, буниң үчүн силәргә вәдә беримиз, дейишти.

бу чағда саһабилар қандақ қилиш тоғрусида мәслиһәтләшкәндәк бир ـ биригә қарашти, асим бурадәрлиригә: мән мушрикларниң қолиға чүшмәймән, дегиничә сулапиниң җакарлиған қәсимини әслидидә қиличини ялаңачлап туруп аﷲ ға: и аﷲ! мән диниңни қоғдаймән, и аﷲ мән диниңни қоғдаймән! сән мениң гөш ـ сөңәклиримни қоғдуғин! уни дүшмәнлириңдин бирәрсиниң қолиға чүшүрмисәң!... дәп дуа қилди ـ дә һузәйфиликләргә қарап етилди. бурадәрлиридин иккиси униңға әгәшти вә қаттиқ елишип бириниң кәйнидин бири шәһид қилинди. қалған үчиси тәслим болған иди, уларниму у мушриклар алдап қолға чүшүрвалғандин кейин қәбиһ йоллар билән өлтүрветишти.

һузәйфиликләр дәсләптә өзлири өлтүргән кишиләрниң ичидә асим ибни сабитниңму барлиқини билмәйтти. кейин буни билгәндә улар интайин хушал болуп кетишти вә нурғун мукапаттин үмүдлинип кетишти. немишқа хош болмисун?!чүнки улар әслидә өлтүрсә нурғун мукапат берилиши шәрт қилинған бирини өз қоллири билән өлтүргән турса!

асим ибни сабит өлтүрүлүп аридин бир қанчә саәт өтә ـ өтмәй қурәйишликләр буни аңлиди, чүнки һузәйфиликләрниң макани мәккигә йеқинла бир җайда иди. улар сулафиниң һәсритини бесиқтуруш үчүн асимниң бешини беришини үмүд қилип һузәйфәлиликләргә нурғун соға ـ саламлар билән әлчи әвәтти. һузәйфәликләр асимниң калисини кесиш үчүн җәсәдниң қешиға келишти, бирақ җәсәдниң әтирапиға нурғунлиған һәриләр олашқан болуп бу һәриләр һәр бир йиқинлашқучини чеқип һечкимни җәсәд қешиға йеқин кәлтүрмиди, у кишиләр: кәч болсун, кәчтә һәсәл һәрилири тарқайду, шу чағда келәрмиз, дәп йеқин бир йәргә берип олтурушти. бирақ күндүз кетип кечиниң келиши билән асманни қара булут қаплап шунчилик қаттиқ ямғур яғдики, гуяки земин йүзидики җанлиқлар бундақ қаттиқ ямғур көрмигән иди. пүткүл җилғилар шундақ тезликтә суға толуп кәтти. һәммә йәр кәлкүнниң һуҗуми астида қалди. таң атқанда улар асимниң җәсидини издишип һәммә яқларға берип бақан болсиму һичнәрдин тапалмиди. чүнки кәлкүн униң җәсидини йирақ ـ йирақ җайларға елип кәткән иди. аﷲ асимниң дуасини иҗабәт қилип униң җәсидиниң парчилиништин, мушрикларниң униң бешида һарақ ечиштин сақлап қалғаниди.

аﷲ ға шүкүрләр болсунки! аﷲ һәргизму муминләргә қарши һалда капирларға ярдәм бәрмәйду!
саһабиләр һаяти сәһипсигә қайтиш>