хизмәтлиримиз

кириш сөз

үн ـ син

көп тиллиқ қуран

дини китаблар

күндә бир һәдис

рамизанлиқ сәһпә

саһабилар һаяти

мәзһәп вә пикир еқимлири

мақалилар

һөҗҗәтлик филимләр

мәшһур шәхсләр

тәрмиләр

рәсим албуми

тордин чүшүрүң

алақә қилиң

6 ـ һәдис: қәбридики соал ـ сорақлар
 

عن البراء بن عازب قال: خرجنا مع رسول الله  صلى الله عليه وسلم في جنازة رجل من الأنصار فانتهينا إلى القبر ولما يلحد. والحاصل رسول الله  صلى الله عليه وسلم وجلسنا حوله كأنما على رؤوسنا الطير وفي يده عود ينكت به في الأرض فرفع رأسه فقال: «استعيذوا بالله من عذاب القبر مرتين أو ثلاثا زاد في حديث جرير هاهنا وقال وإنه ليسمع خفق نعالهم إذا ولوا مدبرين حين يقال له يا هذا من ربك وما دينك ومن نبيك قال هناد قال ويأتيه ملكان فيجلسانه فيقولان له من ربك فيقول ربي الله فيقولان له ما دينك فيقول ديني الإسلام فيقولان له ما هذا الرجل الذي قال فيقول هو رسول الله  صلى الله عليه وسلم فيقولان وما يدريك فيقول قرأت كتاب الله فآمنت به وصدقت زاد في حديث جرير فذلك قول الله عز وجل   يثبت الله الذين  آمنوا الآية قال فينادي مناد من السماء أن قد صدق عبدي فافرشوه من الجنة وافتحوا له بابا إلى الجنة وألبسوه من الجنة قال فيأتيه من روحها وطيبها قال ويفتح له فيها مد بصره قال وإن الكافر فذكر موته قال وتعاد روحه في جسده ويأتيه ملكان فيجلسانه فيقولان من ربك فيقول هاه هاه هاه لا أدري فيقولان له ما دينك فيقول هاه هاه لا أدري فيقولان ما هذا الرجل الذي فيقول هاه هاه لا أدري فينادي مناد من السماء أن كذب فافرشوه من النار وألبسوه من النار وافتحوا له بابا إلى النار قال فيأتيه من حرها وسمومها قال ويضيق عليه قبره حتى تختلف فيه أضلاعه زاد في حديث جرير قال ثم يقيض له أعمى أبكم معه مرزبة من حديد لو ضرب بها جبل لصار ترابا قال فيضربه بها ضربه يسمعها ما بين المشرق والمغرب إلا الثقلين فيصير ترابا قال ثم تعاد فيه الروح.» رواه أحمد بن حنبل و أبوداود.

бәра ибни азиб исимлик саһабә рәзийәллаһу әнһудин ривайәт қилинидуки. у киши пәйғәмбәр әләйһиссаламдин мундақ ривайәт қилиду: "өлгән киши гөр ичидә қоюлғандин кейин икки пәриштә келип у адәмни олтурғузуп: сени йоқтин бар қилип өстүргән егәң ким? дәп сорайду у киши: игәм аллаһ, дәйду. пәриштиләр: диниң қайси? дәйду. у киши: диним ислам, дәйду.

силәргә пәйғәмбәр қилип әвәтилгән бу кишигә қандақ қарайсән? дәйду. ــ у киши аллаһ ниң бизгә дин өгитишкә бәлгилигән әлчиси, дәйду. (аллаһ у кишигә рәһмәт қилсун). ــ сән қандақ билдиң? дәп сорайду.

укиши: аллаһ ниң китабини оқудум. униңға ишәндим, уни раст дәп тонудум, дәйду. бу аллаһ тааланиң "аллаһ мөминләрни мустәһкәм иман билән дуня вә ахирәттә мәһкәм турғузиду. аллаһ залимлар (йәни куффарлар) ни гумраһ қилиду, аллаһ халиғинини қилидуп" [1] дегән айитиниң әмәлийитидур. (аллаһ ислам диниға ишәнгән кишләрни һәқ вә мустәһкәм сөз билән (иман билән) чиң турғузиду демәктур). асман тәрәптин : "мениң бәндәм раст сөзлиди, у бәндәмгә җәннәт бесатлири селип бериңлар" дәп үнлүк аваз билән нида келиду. җәннәтниң хушпурақлири вә раһәтлири униңға йетип туриду. қәбриси көз йетим йәргигчә кәңри қилиниду. йәни ятидиған җайи наһайити кәңри болиду".

рәсулуллаһ капирниң өлүми тоғрисида мундақ деди: "капир өлүп гөригә қоюлғандин кейин униң җениму қайтурулиду (тирилиду). униң қешиға икки пәриштә келиду. у капирни олтурғузуп сени яратқан игәң ким? дәп сорайду. у капир: һа! һа! мән билмәймән, дәйду.

ــ диниң немә? дәп сориса.

ــ һа! мән билмәймән, дәйду у киши.
ــ муһәммәд әләйһиссалам һәққидә немә дәйсән? дегәндә, пәйғәмбәрму йоқ? билмәймән дегәндин кейин асман тәрипидин бир киши үнлүк аваз билән: ялған сөзлиди! униңға оттин корпә селип бериңлар! оттин кейим кийгүзүңлар, дозах тәрәпкә ишик ечип қоюңлар! дәйду. шундақ қилинғандин кейин у капирға дозах отиниң қизиқлиқи вә зәһири келип туриду".
рәсулуллаһ ейтти ـ униң қәбриси қистилиду. һәтта униң гөр қисташ сәвәбидин қәбриләргә киришип (чәп қовурғаси оң тәрәпкә, оң тәрәпи чәп тәрәпкә өтүп) кетиду.

андин кейин униңға көзи қариғу, қулиқи паң бир пәриштә бәлгилиниду. у капирни томур базған билән урушқа башлайду. әгәр у базған билән бу дуняниң тағлиридин бирсини урған тәқдирдә тағ топа болуп кетиду. у пәриштә капирни бирни уруш билән у капир топиға айлинип кетиду. орған базған авазини адәмләрдин, җинлардин башқа барлиқ мәхлуқлар аңлайду. андин кейин у йәнә тирилиду. [имам әһмәд вә әбудавуд ривайити, мишкат шериф 39 ـ бәттин елинди].
шәрһиси:

шуни билиш керәкки: кейинки заманларда мусулманлар ичидин өзиниң муқәддәс динидин ваз кечип әҗнәбиләрниң сәпсәтилиригә тәслим болған бәзи кишиләр: өлгәндин кейин тирилиш, қәбридә сорақ бар дегән бикар гәп, үлүкини ечип бақсақ биз комгәндәк мидирлимай йетипту, дегәндәк әқилсизларчә сөзләрни қилиду. биз сәпсәтигә қарита иккиләнмәймиз. чүнки муһәммәд әләйһиссаламниң раст пәйғәмбәрлики, дин тоғрисида қилған сөзлиридә өз пикри бойичә сөзлимәстин һәммини пәриштә арқилиқ яки илһам арқилиқ аллаһ тааланиң буйруқиға асасән сөзләйдиғанлиқи қуранда көрситилгән. һәм 14 әсир җәрянида дуняда баш көтүрүп чиққан әркин пикирлик һәқиқәтшунаслар иқрар қилип кәлгән һәм кейинки, заманда йүз беридиған вәқәләр тоғрисида пәйғәмбиримизниң бәргән хәвәрлири һәммиси әмәлийәттә көрүлгән, һәм көриливатиду.

1 ـ рәсулуллаһтәк пәқәт мәктәптә оқумиған, хәт тонумайдиған саватсиз кишиниң қурандәк дунявий қанун характирлик, барлиқ инсанийәтниң бәхт ـ саадитигә капаләтлик қилидиған билим, әхлақ дәстурини өзи ойлап сөзлиши мумкин әмәслики, қуранниң мәхлуқ сөзи әмәслики, азрақ әқли бар адәмларгичә айдиң һәқиқәт. рәсулуллаһниң пәйғәмбәрлики тәвримәс пакитлар билән испатланғандин кейин рәсулуллаһниң қәбрә һәққидә, қиямәт һәққидә бәргән хәвәрлири әйни һәқиқәт икәнликидә гоман йоқ.

2 ـ қәбри вә ахирәт әһвали, бу дуняниң әһвалиға түптин охшимайду. бу дуняниң әһваллири биз инсанларниң бәш туйғу әзаси билән билинидиған яки йетәрсиз әқлимиз билән билинмәйдиған болғачқа уни тәҗирбигә асасән өзимизниң адди ойлишимизға тоғрилап бақимиз. әмма қәбри вә қиямәтниң әһваллири инсанниң һессий туйғуси билән яки аддий әқил билән чүшинәләйдиған әһваллар әмәс, илаһий әһвалдур. биз мусулманлар инсанни бир тамчә мәний (исперма) дин яритишқа күчи йәткән аллаһ, шунчә бипаян әсирләрдә асман ـ земиндики мәхлуқларни толуқ интизам билән башқурушқа күчи йәткән аллаһ тааланиң үлүкни тирилдүрүп, қайси усул билән болсун һесаб елшқа, бизниң әқлимиз йәтмәйдиған усулда һәрхил муамилә қилишқа өзи халиғиничә башқурушқа күчи йетиду. пәйғәмбәр әләйһиссалам ялған сөзлимигән, пәйғәмбәр әләйһиссаламниң дегәнлири һәммиси әмәлий һәқиқәт дәп ишинимиз. дүшмәнләрниң әпсанилиридин қаймуқуп бәзи мәйдансиз, җанбақар, маймун тәбиәтләр ـ етиқадни бузсиму, бир аз болсиму әқли бар мусулман балилири бу мәсилидин тәвринмәйду. ислам демәк тәслим болуш, бойсунуш демәктур. пәйғәмбәр әләйһиссаламниң өзиниң сөзи икәнлики ениқ болған һәрқандақ хәвәр вә буйруқларға ишинимиз вә бойсунумиз, әмәл қилимиз, кәмтүк әқлимиз билән мөлчәрләп гуманлиқ қаримаймиз.

һәдис сәһипсигә қайтиш